Алғашқы медициналық-санитарлық көмекті учаскелік терапевттер, педиатрлар, жалпы тәжірибелік дәрігерлер, фельдшерлер, акушерлер, медбикелер (бұдан әрі – алғашқы медициналық-санитарлық көмек мамандары) көрсетеді.
Бастапқы медициналық-санитарлық көмек денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен стандарттарға (қызметтердің, операциялардың және процедуралардың, дәрілік заттардың және медициналық мақсаттағы бұйымдардың тізбесі) сәйкес көрсетіледі.
Алғашқы медициналық-санитарлық көмек келесі қызметтерді қамтиды: профилактикалық, диагностикалық, емдік және еңбекке уақытша жарамсыздықты бағалау.
Профилактикалық қызметке: скрининг, екпе, салауатты өмір салтын қалыптастыру және насихаттау, теңдестірілген және салауатты тамақтану бойынша ұсыныстар, отбасын жоспарлау, медициналық тексеру және бақылау, жүкті әйелдерге, балаларға, оның ішінде жаңа туған нәрестелерге үйде күтім жасау, әлеуметтік-психологиялық кеңес беру кіреді.
Диагностикалық қызметтерге мыналар жатады:
алғашқы медициналық-санитарлық көмек маманының тексеруі, зертханалық және аспаптық зерттеулер.
Медициналық қызметтерге мыналар жатады:
шұғыл және шұғыл медициналық көмек көрсету, денсаулық сақтау стандарттарына сәйкес емдеу процедуралары, сондай-ақ белгілі бір аурулары (жағдайлары) бар азаматтардың жекелеген санаттарын амбулаториялық негізде тегін немесе субсидияланатын дәрілік заттармен және мамандандырылған медициналық бұйымдармен қамтамасыз ету.
Алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсету кезінде еңбекке уақытша жарамсыздықты бағалау Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен жүргізіледі. Уақытша еңбекке жарамсыздықты бағалауды дәрігер жеке тұлғаның мүгедектігін ресми тану және ауру кезеңінде еңбек міндеттерінен уақытша босату мақсатында жүргізеді.
Азаматтарға алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетіледі:
шұғыл және шұғыл медициналық көмек көрсету, денсаулық сақтау стандарттарына сәйкес емдеу процедуралары, сондай-ақ белгілі бір аурулары (жағдайлары) бар азаматтардың жекелеген санаттарын амбулаториялық негізде тегін немесе субсидияланатын дәрілік заттармен және мамандандырылған медициналық бұйымдармен қамтамасыз ету.
Төтенше және шұғыл медициналық көмек көрсету кезінде тіркеу фактісіне қарамастан;
Жоспарлы негізде – тіркеу, алдын ала жазылу немесе сұрау бойынша.
Азамат алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету ұйымына алғаш барған кезде бастапқы медициналық картаны құрайтын алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету ұйымының тізілімінде амбулаториялық-емханалық карта немесе баланың даму тарихы жасалады.
Бастапқы медициналық-санитарлық көмек көрсету ұйымдарында қолданылатын бастапқы медициналық құжаттар уәкілетті орган бекіткен тиісті нысандар бойынша ғана толтырылады және медициналық мекеменің тізілімінде сақталады.
Бастапқы медициналық құжаттардың сақталуын уәкiлеттi орган белгiлеген тәртiппен аға тiркеушi, ал фельдшерлiк-акушерлiк және медициналық пункттерде алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетушi маман қамтамасыз етедi.
Денсаулық жағдайына немесе ауруының сипатына байланысты алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету ұйымының қабылдауына келе алмайтын азаматтарға медициналық көмекті үй жағдайында алғашқы медициналық-санитарлық көмек мамандары не қабылдау күні алғашқы медициналық-санитарлық көмек мамандарының өтініші бойынша мамандандырылған мамандар көрсетеді.
Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету кезінде емдеуші дәрігер дәрі-дәрмектерге рецепт жазады. Дәрілік заттар Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тәртіппен нақты дәріхананы көрсетпей бекітілген рецептілік бланкілер бойынша ғана жазылады.
Аттестациядан өткен медицина мамандарын (дәріханасы жоқ елді мекендердегі дәрігерлік амбулаториялар, фельдшерлік-фельдшерлік пункттер) қоспағанда, алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымдарында медицина қызметкерлерінің дәрілік заттар мен диеталық қоспаларды беруіне тыйым салынады.
Анықтама: «Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету қағидаларын және азаматтарды алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымдарына жатқызу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 қарашадағы No 1263 қаулысы.
